✴️✴️✴️✴️✴️

🌺 یادنامه شماره ۳۹۰🌺

*تاریخچه و وجه تسمیه روستای تُل‌سرکوب دشتستان*

حدود ۵۰۰ سال پیش یکی از طوایف لر تبار کهگیلویه و بویراحمد، که یک جمعیت ۴۰۰۰ نفری به سبب اختلافات محلی اقدام به مهاجرت کردند و در شهرهای ایذه، گچساران، رامهرمز، دیلم و گناوه و... پراکنده شدند.

آنان در مسیر خود به هر شهر و روستایی که می‌رسیدند بنا به مصلحت بزرگ ایل که «حاج‌نعمت» نام داشت (به کانعمت معروف هم بود) تعداد از افراد، رحل اقامت می‌افکندند و ماندگار می‌شدند‌.

آن کوچ بزرگ چند سال ادامه داشت. تا این که هسته اصلی آنان که کلانتر ایل محسوب می‌شدند به سرزمینی بکر و آزاد وارد شدند و در آن جا به کار کشاورزی و دامداری پرداختند و با خشت خام و شاخ و برگ درختان، روستایی را بنیان گذاشتند که بعد‌ها به «چهار روستایی» معروف شد. (نام چهار روستایی کنونی برگرفته از طایفه چهار روستایی بویراحمد است)

لرهای بویراحمدی که به «چهار روستایی» معروف بودند پس از سه سال اسکان در آن مکان که خود بنیانش گذاشته بودند مورد اعتراض خان حیات‌داود قرار گرفتند.

خان حیات داوود، از آنان طلب خراج و مالیات کرد ولی لر تباران چهار روستایی با این استدلال که امنیت جان و مالشان را خود تامین می‌‌کنند، پس الزامی به پرداخت مالیات ندارند.

بین مأموران خان و طایفه چهار روستایی کار به درگیری کشیده شد.
نخست یک نفر از اهالی چهار روستایی به قتل رسید و سپس آنان در خونخواهی، دو نفر از مأموران خان را کشتند و چند نفر را هم زخمی کردند.

طایفه چهار روستایی پس از آن کشتار، ماندن را صلاح ندیدند و شبانه خانه و کاشانه خود را ترک و از مسیر روستاهای بُهر و پلنگی به سمت روستایی در نزدیکی‌های نظرآقا فعلی آمدند که «عَمویی» نام داشت و در اینجا ساکن شدند.

آنان در روستای عمویی علاوه بر کار دامداری و کشاورزی، از خان منطقه امنیت راه‌های جتوط، درودگاه و نظرآقا تا برازجان را اجاره کردند و تامین آن را به عهده گرفتند.

طایفه چهار روستایی سال‌ها به همین سبک زندگی کردند تا این که چند بار گله و گوسفندان‌شان مورد سرقت قرار گرفت .
آنان برای دستگیری سارقین در یک شب سرد زمستانی کمین زدند و دو نفر از سارقین را به قتل رساندند و در همان درگیری یک نفر هم از طایفه چهار روستایی کشته شد.

با آن کشتاری که این بار در روستای عمویی پیش آمد آنان بار دیگر رخت بر بستند و دست به کوچ دیگری زدند و این بار برای اسکان خود به دنبال جایی مرتفع بودند تا در مقابله با راهزنان و دشمنان، دست بالا را داشته باشند.

طایفه چهار روستایی در جستجوی خود به مکانی رسیدند که از قبل فردی به نام «ملا فرج‌الله آرچین» در آن جا ساکن شده بود و چون آن مکان بلند، بر دشت وسیعی اشراف داشت و می توانستند راهزنان و غارتگران سرکوب کنند، آن‌جا را «تل‌سرکوب» نامیدند.

روستای تل‌سرکوب از قدیمی‌ترین مناطق شهرستان دشتستان می‌باشد که با توجه به گذر رودخانه از کنار آن، از دیرباز در امر کشاورزی و باغداری رونق داشته و آبشار آن یکی از مناظر بسیار دیدنی استان بوشهر می باشد که در سال‌های اخیر گردشگران زیادی را به خود جلب کرده است. (روستای تل سرکوب در میان دو رود شاپور و دالکی قرار دارد)

روستای تل‌سرکوب که بعضاً آن را «تُل‌سَرکوه» هم می‌نامند در دهستان زیرراه از توابع بخش سعدآباد شهرستان دشتستان در استان بوشهر قرار دارد که دارای ۲۰۶خانوار و ۱۰۸۵ نفر جمعیت (سرشماری ۱۳۹۵) می‌باشد.

هم اکنون خانواده‌های، نعمتی، نعمتی فرد، نعمتی مطلق، جهاندیده، خرمیان، خرمیان نژاد، کلانتری، حیدری، باهوش و.... از نوادگان همان قایدنعمت‌اله می‌باشند.

روستا تل‌سرکوب در طول تاریخ انسان‌های بزرگ و تاثیر گذاری را در دل خود پرورنده، که در این یادنامه به برخی از اولین افراد فرهنگی و علمی (در چند دهه اخیر این روستا) اشاره می‌کنیم.

*رضا جهاندیده*
نخستین فرهنگی و دبیر خوش ذوق روستای تل‌سرکوب آقای رضا جهاندیده نام دارند، ایشان هم اکنون ساکن برازجان می‌باشند.

*اسفندیار خرمیان*
نخستین مهندس کشاورزی این روستاست. ایشان فارغ التحصیل دانشگاه جندی شاپور اهواز بوده‌ و هم اکنون ساکن شیراز هستند.

*دکتر نصرالله کلانتری*
نخستین دکترای اکتشافات روستای تل‌سرکوب می‌باشند وی مدرک خود را از کشور هندوستان اخذ کرده‌، و هم اکنون استاد و رییس دانشکده علوم پایه دانشگاه شهید بهشتی اهواز هستند.

*دکتر محمود آرچین*
نخستین دندانپزشک روستای تل‌سرکوب است ایشان مدرک خود را از کشور فیلیپین گرفته‌اند، دکتر محمود آرچین فوت شده و پیکر او در آرامگاه اصفهان به خاک سپرده شده است.

*دکتر مجید شاهینی*
ایشان نخستین دکترای حقوق تل‌سرکوب می‌باشند. که از دانشگاه دولتی شیراز مدرک گرفته‌ و هم اکنون با داشتن دو مدرک دکترا، وکیل دادگستری و ساکن شهر شیراز هستند.

*دکتر جهانگیر شاهینی*
نخستین دکترای رشته مدیریت از روستای تل‌سرکوب هستند.
دکتر جهانگیر شاهینی علاوه بر مدرک دکترای مدیریت، دارای دکترای اقتصاد هم هستند، هم اکنون ساکن بوشهر است.

*دکتر امراله کلانتری*
ایشان دانش‌ آموخته دانشگاه تهران و نخستین دکتر داروساز روستای تل‌سرکوب هستند. «داروخانه دکتر کلانتری» در شهر برازجان(واقع در خیابان چمران) متعلق به ایشان است، دکتر امراله کلانتری ساکن تهران می باشند.

*مهندس جوهر شاهینی*
ایشان نخستین ورودی به دانشگاه پهلوی شیراز از روستای تل‌سرکوب است.
وی قبل از انقلاب اسلامی تحصیلات دانشگاهی را در شیراز به پایان رسانده و هم اکنون ساکن تهران است.

*مهندس عیسی آرچین*
نخستین مهندس برق از روستای تل‌سرکوب است، اکنون ساکن تبریز می‌باشند.

*فتح اله کلانتری*
نخستین مهندس نقشه‌برداری این روستاست. وی پس از پایان خدمت نظام وظیفه با مدرک سیکل به کشور کویت رفت و در آن جا ضمن کار کردن، در رشته نقشه برداری تحصیلات دانشگاهی را ادامه داد و مهندس نقشه‌بردار شد. فتح‌اله کلانتری فوت شده‌اند.

*دکتر ناصر حیدری*
نخستین دکترای کشاورزی روستای تل‌سرکوب می‌باشند. هم اکنون مقیم کشور کاناداست.

*خانم سکینه فاضل پور*
نخستین خانم معلم این روستاست ایشان همسر زنده‌یاد «علی تنها» می‌باشند.

*زهرا کشاورز*
نخستین خانم مهندس در رشته کشاورزی روستای تل‌سرکوب است هم اکنون در استخدام آموزش و پرورش و ساکن شهرستان جم هستند.

*دکتر فروغ کلانتری*
نخستین خانم دکتر داروساز این روستاست (دومین و سومین خانم‌ دکتر داروساز روستای تل‌سرکوب *معصومه شاهینی* فرزند آقای حسن شاهینی و *زهرا شاهینی* فرزند شهید داریوش شاهینی می‌باشند)

*دکتر هومن کلانتری*
نخستین متخصص چشم پزشک روستای تل‌سرکوب است.

*دکتر هدایت‌اله کلانتری*
نخستین دکترای ایمنی بهداشت و محیط زیست از روستای تل‌سرکوب می‌باشند.

*مهندس سردار خرمیان*
نخستین مهندس ارشد گاز این روستاست.

*دکتر سامان خرمیان*
نخستین دکترای ریاضی این روستا هستند. هم اکنون مقیم کشور مجارستان می‌باشند.

*محمداسماعیل جهاندیده*
نخستین شهید روستای تل‌سرکوب است ایشان در سال ۱۳۶۶ در جبهه سومار به شهادت رسید.
(اولین شهید رسانه‌ای استان بوشهر هم *داریوش شاهینی* نام دارند که از روستای تل‌سرکوب می‌باشند شاهینی در سال ۱۳۸۴ در سقوط هواپیمای c۱۳۰ به شهادت رسید)

*زنده‌یاد مخمل کشاورز*
اولین طبیب و درمانگر محلی روستای تل‌سرکوب بودند که بیماران را به صورت سنتی و با استفاده از گیاهان دارویی طبابت می‌کرد.

*زنده‌یاد عبدالعلی یزدانپناه*
اولین درمانگر در امر شکسته و بند (ارتوپد سنتی) روستای تل‌سرکوب بوده‌اند.

*زنده‌یاد مشهدی ناصر ناصری*
اولین آخوند و مکتب‌دار روستای تل‌سرکوب بوده‌ است.

هم اکنون ده‌ها پزشک و پیراپزشک و مهندس و استاد دانشگاه و فرهنگی و کارمند از این روستا برخاسته‌ که هر کدام از آنان در گوشه‌ای از ایران عزیزمان منشأ خیر هستند.

*توضیح بیشتر:*
۱- در مورد وجه تسمیه تُل‌سركوب که آن را «تُل سرکوه» هم می‌نامند نظریه دیگری هم وجود دارد.
برخی معتقدند که اگر این نام را سرکوب یا سرکوفت بدانیم، چندان جالب نیست و جای پرسش است که کدام سرکوب؟ و یا سرکوفت چه کسی و یا چه کسانی؟
اگر آن را هم سَرکوه بخوانیم، باز هم این سؤال پیش می‌آید که کدام کوه؟

طرفداران این نظریه می‌گویند:
نام این روستا برگرفته از تُل و تپه‌های اطراف روستاست که در نزدیکی آبشار قرار دارد که به سبب نوع خاک آن‌جا که از رس می‌باشد، بسیار لغزنده و لیز است و در قدیم به آن مکان «تل سُرکی» یا «تل سُرکو» می‌گفته‌اند (یعنی، تل و تپه‌هایی که لغزنده و لیز بوده است) واژه‌ی «سُر» از سر واژه‌ی «سُریدن است که در کلمات سُرسُرانو، سُرسُره بازی هم وجود دارد.

در نتیجه نام این روستا به سبب وجود تپه‌هایی که در کنار آبشار قرار داشته و لیز بوده است نخست، تُل سُرکی نام داشته که بعدها به تُل‌سُرکوه و سپس به تُل‌سَرکوب در آمده است.

۲- خانواده‌های جهاندیده و آرچین که در تل‌سرکوب زندگی می‌کنند هیچ نسبتی با خانواده‌های آرچین و جهاندیده‌های برازجان ندارند، فقط تشابه فامیلی است.

مسعود آتشی

✴️✴️✴️✴️✴️
منبع
مصاحبه با آقای اسداله کلانتری (ایشان هم اکنون دانشجوی دکترای حقوق می‌باشند)

#مسعود_آتشی #یادنامه #برازجان #تل‌‌سرکوب #تل‌سرکوه

https://www.instagram.com/masoud_atashi_41